Osmanlı Devletini Dağılmaktan Kurtarmayı Amaçlayan Fikir Akımları

Osmanlı Devletini Dağılmaktan Kurtarmayı Amaçlayan Fikir Akımları

FİKİR AKIMLARI
Fransız İhtilali ile ortaya çıkan milliyetçilik akımı, Osmanlı Devleti gibi çok uluslu imparatorluklarda azınlık isyanlarına ve bağımsızlık hareketlerine neden oldu.
Devletin parçalanmaya ve dağılmaya doğru gittiğini gören Osmanlı aydınları ve devlet adamları, devletin dağılmasını önlemek için çeşitli fikir akımları ortaya attılar.
Dikkat! Bu fikir akımlarının özel amaçları farklı olsa da genel amaçları ortaktır: Devleti dağılmaktan kurtarmak.

OSMANLICILIK
Osmanlı Devleti’ni oluşturan bütün milletleri adalet, eşitlik, hürriyet ilkeleri ile bir arada tutup Osmanlılık duygusuna sahip bir Osmanlı toplumu oluşturmayı ve azınlık isyanlarını önlemeyi amaçlamıştır.

Osmanlıcılık fikrinin en önemli temsilcileri Ziya Paşa, Mithat Paşa ve Namık Kemal’dir.

Osmanlıcılık fikri, Balkan Savaşları sırasında Balkan milletlerinin isyan ederek Osmanlı’dan ayrılmasıyla geçerliliğini kaybetmiştir.

İSLAMCILIK (ÜMMETÇİLİK)
Devleti ve milleti bir arada tutan en önemli bağın din olduğunu öne sürerek tüm Müslümanları halifenin etrafında toplamayı amaçlamıştır.

1. Dünya Savaşında halifenin yayımladığı cihat ilanının yeterli
   ilgiyi görmemesi ve bazı Arapların İngilizlerle birlikte hareket
   etmesi ile İslamcılık akımı etkisini kaybetmiştir.

TÜRKÇÜLÜK(TURANCILIK)
Bütün Türkleri milli bir duygu ile birleştirerek tek bir bayrak altında toplamayı amaçlamıştır.
Püff soru:

Türkçülük fikri, özellikle II. Meşrutiyet dönemindeki milliyetçilik isyanlarına tepki olarak doğmuştur. Yusuf Akçura, Mehmet Emin Yurdakul, Ziya Gökalp en önemli savunucularıdır.

Türkçülük fikri özellikle Kurtuluş Savaşında milli birlik ve beraberliğin sağlanmasında ve milli mücadelenin kazanılmasında etkili olmuştur.
Türkçülük fikri, Osmanlı Devleti içerisindeki Türkleri milli bir bilinç etrafında tutmayı amaçlarken,
Turancılık fikri tüm dünyadaki Türkleri bir bayrak altında toplamayı hedeflemiştir.

BATICILIK(GARPÇILIK)
Osmanlı Devletinin tüm kurumları ve yaşam biçimiyle batılı bir devlet olmakla yıkılmaktan kurtulacağını savunan akımdır.
Osmanlı Devletinin Batı karşısındaki gerilemesine bağlı olarak
ilk ortaya çıkan akımdır.
En önemli temsilcileri Abdullah Cevdet ve Tevfik Fikret’tir

Cumhuriyetin ilanından sonra yapılan inkılaplarda kendini
göstermiştir.
Önemli:
Osmanlıcılık Osmanlıdaki herkesi,
İslamcılık Osmanlıdaki Müslümanları,
Türkçülük Osmanlıdaki Türkleri, bir arada tutmayı amaçlarken,
Batıcılık Osmanlıyı Avrupalılaştırmayı, çağdaşlaştırmayı amaçlamıştır.

Dikkat! Fikir akımlarının hiçbiri Osmanlı Devletinin dağılmasına
engel olamamıştır.