5.Sınıf Sosyal Bilgiler 4.Öğrenme Alanı Örnek Sorular

5.Sınıf Sosyal Bilgiler 4.Öğrenme Alanı Örnek Sorular

1. Aşağıdaki tabloda demokrasinin bazı niteliklerine ait açıklamalar verilmiştir. Açıklamalarla ilişkili olan demokrasi niteliği temsil eden harfi tablodaki ilgili yere yazınız.

2. Demokrasinin nitelikleri ile ilgili verilen;
   I. Her birey karar alma sürecine özgürce katılır, temel hak ve özgürlükler devlet tarafından korunur.
   II. Kanunlar karşısında herkes eşit haklara sahiptir ve hiç kimse bir başka kişiden üstün
   değildir.
   III. Halktan kişiler, hem yönetici seçebilir hem de yönetici olabilirler.
   IV. Ülkeyi yönetecek kişiler, belirli aralıklarla yapılan seçimlerde halk tarafından belirlenir.
   yargılarından hangileri millî egemenlik kavramı ile ilişkilidir?
   A) I ve II
   B) I, III ve IV
   C) II, III ve IV
   D) I, II, III ve IV

3. Aşağıdaki tabloda Mustafa Kemal Atatürk’ün cumhuriyetin nitelikleriyle ilgili sözleri verilmiştir. Bu sözler ile ilgili olan cumhuriyetin niteliklerini tablodaki uygun yerlere yazınız.

4. Cumhuriyet ve demokrasinin nitelikleriyle ilgili yukarıda verilen tabloları dikkate
   alarak Mustafa Kemal Atatürk’ün “Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemi
   ile devlet şekli demektir.” sözü ile ilgili düşüncelerinizi yazınız

Mustafa Kemal Atatürk bu sözüyle cumhuriyet ve demokrasinin birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini vurgulamıştır. Cumhuriyet yönetiminde egemenlik millete aittir ve millet yönetime seçimler yoluyla katılır. Demokrasi ise halkın düşüncelerini özgürce ifade edebilmesi, eşit haklara sahip olması ve yönetime katılmasıdır. Bu nedenle cumhuriyet rejimi, demokratik ilkelere dayalı bir yönetim şeklidir. Cumhuriyetin varlığı demokrasiyi, demokrasinin uygulanması da cumhuriyeti güçlendirir.

5. Etkin bir vatandaşın sahip olması gereken özelliklerden bazıları şunlardır:
   Yaşadığı toplumun daha yaşanabilir olması adına sorumlulukları olduğunun bilincindedir.
   Haklarını bilir, başkalarının haklarına saygı duyar.
   Haklarını korumak için başvuracağı kişi ve kurumları bilir.
   Yaşadığı sorunları hak ve sorumlulukları çerçevesinde çözmeye çalışır.
   Yaptığı işi elinden gelen en iyi şekilde yapmaya gayret eder.
   Toplumsal sorunların çözümünde yetkili kişi ve kurumlarla iş birliği yapmaya özen gösterir.
   Çevre ve ülkesine karşı kendini sorumlu kabul eder.
   Bireysel ve toplumsal farklılıklara saygı duyar.
   Aşağıda örnek olaylar ile bu olaylar karşısında kişilerin tutum ve davranışları
   verilmiştir. Bu örnek olaylardaki tutum ve davranışların yukarıda verilen etkin bir
   vatandaşın sahip olması gereken özelliklerden hangilerine uygun olmadığını ilgili
   yerlere yazınız.

Örnek 1 Ahmet Bey, işe gitmek için sabah evinden çıktığında sokakta çöp kutularının tıka basa
dolu olduğunu, çöplerin günlerdir toplanmadığını fark etti. Oluşan görüntü ve kokudan çok
rahatsız oldu ancak birileri bunu elbette çözer diyerek yoluna devam etti.

Sorunu görüp hiçbir girişimde bulunmuyor.
Uygun olmayan özellikler:

• Yaşadığı toplumun daha yaşanabilir olması adına sorumlulukları olduğunun bilincindedir.
• Yaşadığı sorunları hak ve sorumlulukları çerçevesinde çözmeye çalışır.
• Toplumsal sorunların çözümünde yetkili kişi ve kurumlarla iş birliği yapmaya özen gösterir.
• Çevre ve ülkesine karşı kendini sorumlu kabul eder.

Örnek 2 Nazan Hanım, mağazadan aldığı kazağın eve geldiğinde sökük olduğunu fark etti. Kazağı iade etmek için mağazaya tekrar gitti ancak kasiyerin kendisine verdiği fişi artık işe
yaramaz düşüncesiyle çöpe attığını hatırladı.

Fişi çöpe atarak hakkını koruma konusunda bilinçli davranmıyor.
Uygun olmayan özellikler:

• Haklarını bilir, başkalarının haklarına saygı duyar.
• Haklarını korumak için başvuracağı kişi ve kurumları bilir.
• Yaptığı işi elinden gelen en iyi şekilde yapmaya gayret eder.

Örnek 3 Zeynep, okula gitmek için evinden çıktı ve okulunun bulunduğu caddeye doğru yürümeye
başladı. Oturduğu yerin az ilerisinde bir yaya geçidi vardı ancak yaya geçidini kullanmak
yerine caddenin diğer tarafına doğru hızlıca koştu.

Yaya geçidini kullanmayarak kurallara ve toplumsal güvenliğe uymuyor.
Uygun olmayan özellikler:

• Haklarını bilir, başkalarının haklarına saygı duyar.
• Yaşadığı toplumun daha yaşanabilir olması adına sorumlulukları olduğunun bilincindedir.
• Çevre ve ülkesine karşı kendini sorumlu kabul eder.

6. Temel insan hak ve sorumlulukları üzerine araştırma yapan bir bilim insanı:
   “Temel insan hakları, bireyin gelişimi için gereklidir ve demokratik bir düzen içinde
   kendi yerini bulur. Bu hakların temeli eşitlik anlayışına dayanır, evrenseldir ve yüksek
   ahlaki niteliğe sahiptir. İnsan onurunu güvenceye alan bütün kurallar insan hakları kapsamına girer. İnsan onuru ise hukuk kurallarının adalete uygunluğunu, alınan kararların
   doğruluğunu ölçmenin en önemli aracıdır. Temel insan hakları; insan değerini korumayı,
   insanın maddi ve manevi gelişimini amaçlayan üstün kurallardır. Bu kurallar, bütün ülkelerde devletin bireylerle ilişkilerinin belirleyicisidir ve uluslararası düzlemde de dünya
   barışı ve adaletinin temelini oluşturur. Hiç kimse, hiçbir kuruluş veya devlet ‘özgürlükleri
   yok etme’ özgürlüğüne sahip değildir. Temel insan haklarının yok edilmesini amaçlayan
   hiçbir kural ya da eylem geçerlilik kazanamaz. Hakların kullanılmasında bireyin zarar
   görmemesi devletin gözetimi ve sorumluluğu altındadır. Bu hakların korunması, öncelikle bireyin korunması anlamına gelir ve bu korumanın birinci derecede sorumluluğu
   devlete aittir.”
   Yukarıda verilen metni dikkate alarak temel insan hak ve sorumluluklarının önemiyle ilgili üç açıklama cümlesi yazınız.

Cevap:

1. Temel insan hakları, bireyin maddi ve manevi gelişimini sağlayarak insan onurunun korunmasına katkıda bulunur.
2. Temel insan hakları, eşitlik ve adalet anlayışına dayanarak demokratik düzenin oluşmasını ve sürdürülmesini sağlar.
3. Temel insan haklarının korunması, toplumda barışın sağlanmasına ve devlet ile birey arasındaki ilişkilerin düzenlenmesine yardımcı olur.